عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
685
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
در شأن ايشان اين آيت فرستاد : لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْواهُمْ - در آن راز ايشان و در آن سخن كه پنهان با يكديگر ميگويند هيچ خير و نيكى نيست ، إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ يعنى : الّا فى نجوى من امر بصدقة . مجاهد گفت : اين آيت عامّ است ، و جهانيان در آن يكساناند ، ميگويد : درين رازها كه مردم كنند با يكديگر ، و آن سخنها كه در آن خوض كنند ، هيچ خير نيست مگر آنچه از اعمال برّ باشد . پس بيان كرد كه اعمال برّ چيست : إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ يعنى خير در سخن آن كس است كه به صدقه فرمايد ، أَوْ مَعْرُوفٍ يا قرضى به كسى دادن ، أَوْ إِصْلاحٍ بَيْنَ النَّاسِ يا ميان مردم صلح افكندن . مصطفى ( ص ) گفت : « كلام ابن آدم كلّه عليه لاله ، الّا امر بمعروف او نهى عن منكر او ذكر اللَّه » . اين حديث پيش سفيان ميخواندند ، مردى گفت : سخت است اين حديث ، يعنى وعيدى قوى و بيمى تمام است . سفيان گفت : چه سخنى است درين حديث ؟ اين همچنانست كه در قرآن ميخوانى : لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ قالَ صَواباً ، جاى ديگر : وَ الْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا الآية . وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ - ميگويد : هر كه اين صدقه و قرض و اصلاح ميان مردم بجاى آرد ، و آن گه به اين رضاء اللَّه جويد ، و مراد اللَّه خواهد ، ربّ العزّة وى را مزد بزرگوار دهد ، يعنى بهشت . اين معنى بر قراءت بو عمر و حمزه و يعقوب است كه ايشان « فسوف يؤتيه » بيا خوانند . باقى نُؤْتِيهِ بنون خوانند ، يعنى : ما دهيم او را مزد بزرگوار ، بهشت باقى ، و نعيم جاودانى . رسول خدا ( ص ) ابو ايوب انصارى را گفت : خواهى كه ترا راه نمايم به صدقه كه ترا به است از چهارپايان چرندهء نيكو ؟ يعنى : و اللَّه اعلم ، كه ترا به است از آنكه چهارپايان نيكودارى ، و به صدقه دهى . آن گه گفت : « تصلح بين الناس اذا تفاسدوا ،